Proxmox VE kullanıyorsanız, yedekleme konusunda en doğal tercih yine Proxmox'un kendi ürünü olan Proxmox Backup Server (PBS). Açık kaynak, ücretsiz kullanılabilen ve Proxmox VE ile tam entegre çalışan kurumsal bir yedekleme çözümü. Bu yazıda Proxmox Backup Server kurulumunu sıfırdan anlatıyoruz: donanım seçimi, kurulum, datastore oluşturma, Proxmox VE'ye bağlama, saklama politikaları, geri yükleme ve uzak kopya. VMware'den yeni geçtiyseniz VMware ESXi'den Proxmox'a geçiş yazımızdan sonra bu yazı iyi bir devam olur.
Proxmox Backup Server Nedir, Neden Kullanılır?
PBS, sanal makineleri, konteynerleri ve fiziksel Linux sunucuları yedeklemek için geliştirilmiş bir yedekleme sunucusu. Asıl gücü şuradan geliyor: verileri küçük parçalara (chunk) bölüp her parçayı yalnızca bir kez saklıyor. Yani 30 günlük yedek, 30 tam kopya kadar yer kaplamıyor; sadece değişen kısımlar ekleniyor. Proxmox VE'nin klasik yedekleme aracı vzdump ile bir NFS paylaşımına yedek almaya kıyasla fark çok büyük:
| Özellik | vzdump + NFS / yerel disk | Proxmox Backup Server |
|---|---|---|
| Artımlı yedek | Yok, her seferinde tam yedek | Var, sadece değişen bloklar gönderilir |
| Deduplikasyon | Yok | Var, tüm yedekler arasında |
| Şifreleme | Yok (depolama tarafında ayrıca gerekir) | İstemci taraflı AES-256 şifreleme |
| Yedek doğrulama | Elle | Zamanlanmış verify işleri |
| Tek dosya geri yükleme | Zahmetli | Arayüzden dosya seçip indirme |
| Uzak kopya | Ayrı araçlarla | Dahili sync işleri |
| Disk kullanımı | Yüksek | Çok daha düşük |
Yazıyı yazdığımız sırada güncel sürüm PBS 4.2; Debian 13 "Trixie" tabanlı ve 4.0 sürümünden beri S3 uyumlu nesne depolamayı da datastore olarak kullanabiliyor.
Donanım Gereksinimleri
| Kullanım | CPU | RAM | Disk |
|---|---|---|---|
| Deneme / test | 2 çekirdek | 2 GB | 8 GB+ |
| Küçük ortam | 4 çekirdek | 8 GB | Yedekli OS diski + SSD veya HDD datastore |
| Üretim | 4+ çekirdek | 4 GB + her TB depolama için 1 GB | 32 GB+ yedekli OS diski, kurumsal SSD datastore |
RAM kuralını unutmayın: işletim sistemi ve servisler için 4 GB, üstüne her TB yedek alanı için en az 1 GB. 20 TB'lık bir datastore için 24 GB RAM makul bir hedef. PBS çok sayıda küçük dosyayla çalıştığı için disk tarafında SSD büyük fark yaratıyor; HDD kullanacaksanız ZFS'te metadata için küçük bir SSD "special device" eklemek garbage collection ve verify sürelerini ciddi şekilde kısaltıyor. Disk teknolojileri farkını NVMe disk nedir yazımızda anlattık.
Adım 1: Kurulum
Seçenek A: ISO ile Kurulum (Önerilen)
Proxmox'un indirme sayfasından PBS ISO'sunu indirip USB belleğe yazın ve sunucuyu bu bellekten başlatın. Kurulum sihirbazı Proxmox VE'ninkiyle neredeyse aynı: disk seçimi (iki diskiniz varsa işletim sistemi için ZFS RAID1 seçin), saat dilimi, root şifresi, e-posta ve ağ ayarları. Birkaç dakika sonra sunucu hazır.
Seçenek B: Debian 13 Üzerine Kurulum
Elinizde zaten kurulu bir Debian 13 varsa PBS'i paket olarak da kurabilirsiniz:
wget https://enterprise.proxmox.com/debian/proxmox-archive-keyring-trixie.gpg \
-O /usr/share/keyrings/proxmox-archive-keyring.gpg
sha256sum /usr/share/keyrings/proxmox-archive-keyring.gpg # çıktıyı resmi dokümandaki değerle karşılaştırın
cat > /etc/apt/sources.list.d/pbs.sources <<'EOF'
Types: deb
URIs: http://download.proxmox.com/debian/pbs
Suites: trixie
Components: pbs-no-subscription
Signed-By: /usr/share/keyrings/proxmox-archive-keyring.gpg
EOF
apt update
apt install -y proxmox-backup-serverAdım 2: Web Arayüzü ve Güncellemeler
Tarayıcıdan https://SUNUCU_IP:8007 adresine gidin ve root kullanıcısıyla (Linux PAM) giriş yapın. ISO ile kurduysanız varsayılan olarak abonelik gerektiren enterprise deposu açık geliyor. Aboneliğiniz yoksa Administration → Repositories bölümünden enterprise deposunu kapatıp No-Subscription deposunu ekleyin, ardından Updates bölümünden sistemi güncelleyin.
Adım 3: Disk ve Datastore Oluşturma
Datastore, yedeklerin tutulduğu alan. Arayüzde Administration → Storage / Disks → ZFS → Create: ZFS ile diskleri seçip "Add as Datastore" kutusunu işaretlemeniz yeterli. Aynı işi komut satırından şöyle yapabilirsiniz:
proxmox-backup-manager disk list
# iki diskten ZFS mirror oluşturup datastore olarak ekleyin
proxmox-backup-manager disk zpool create store1 --devices sdb,sdc \
--raidlevel mirror --add-datastore true
# yada mevcut bir dizini datastore yapın
proxmox-backup-manager datastore create store1 /mnt/datastore/store1Yedek diskleri için mirror (RAID1) yada raidz2 gibi yedekli bir yapı seçin; tek diskli bir yedek sunucusu, disk bozulduğunda tüm yedekleri kaybetmek demek.
Adım 4: Yedekleme Kullanıcısı ve Parmak İzi
Proxmox VE'yi PBS'e root hesabıyla bağlamak yerine sadece yedekleme yetkisi olan ayrı bir kullanıcı kullanın. Configuration → Access Control → User Management bölümünden backup@pbs adında bir kullanıcı oluşturup güçlü bir şifre verin, ardından izni ve sertifika parmak izini ayarlayın:
# backup@pbs kullanıcısına sadece bu datastore'da yedekleme izni verin
proxmox-backup-manager acl update /datastore/store1 DatastoreBackup --auth-id backup@pbs
# Proxmox VE'de gireceğiniz sertifika parmak izini alın
proxmox-backup-manager cert info | grep -i fingerprintDatastoreBackup rolü, kullanıcının yedek almasına ve kendi yedeklerini geri yüklemesine izin veriyor ama başka yedekleri silemiyor. Bu, olası bir saldırıda Proxmox VE tarafı ele geçirilse bile yedeklerin silinmesini zorlaştırıyor.
Adım 5: Proxmox VE'ye Bağlama ve Yedek İşi
Proxmox VE arayüzünde Datacenter → Storage → Add → Proxmox Backup Server seçin; sunucu adresini, backup@pbs kullanıcı adını ve şifresini, datastore adını ve bir önceki adımda aldığınız parmak izini girin. Komut satırından:
# Proxmox VE host'unda: PBS'i storage olarak ekleyin (şifre sorulur)
pvesm add pbs pbs1 --server 10.0.0.20 --datastore store1 \
--username backup@pbs --fingerprint 'AA:BB:CC:...' --password
# istemci taraflı şifreleme anahtarı oluşturun
pvesm set pbs1 --encryption-key autogenSon olarak Datacenter → Backup → Add ile bir yedekleme işi oluşturun: hedef olarak yeni PBS storage'ını, zamanlamayı (ör. her gece 01:00) ve yedeklenecek VM'leri seçin. İlk yedek tam yedek olduğu için uzun sürer, sonrakiler sadece değişen blokları gönderdiği için çok daha hızlı biter.
Adım 6: Saklama, Temizlik ve Doğrulama
PBS'te eski yedeklerin silinmesi iki aşamalı: prune hangi yedeklerin artık tutulmayacağını belirliyor, garbage collection ise hiçbir yedeğin kullanmadığı parçaları diskten temizliyor. Verify işleri de yedeklerin bozulmadığını düzenli olarak kontrol ediyor. Üçünü de zamanlamak gerekiyor:
# saklama politikası: eski yedekleri işaretle
proxmox-backup-manager prune-job create gunluk-prune --store store1 --schedule daily \
--keep-last 3 --keep-daily 7 --keep-weekly 4 --keep-monthly 6
# işaretlenen verileri diskten temizle
proxmox-backup-manager datastore update store1 --gc-schedule daily
# haftalık bütünlük kontrolü
proxmox-backup-manager verify-job create haftalik-verify --store store1 --schedule weekly \
--ignore-verified true --outdated-after 30| Ayar | Anlamı | Örnek değer |
|---|---|---|
keep-last | Tarihe bakmadan son N yedeği tut | 3 |
keep-daily | Son N günün her biri için bir yedek | 7 |
keep-weekly | Son N haftanın her biri için bir yedek | 4 |
keep-monthly | Son N ayın her biri için bir yedek | 6 |
keep-yearly | Son N yılın her biri için bir yedek | 1–2 (ihtiyaca göre) |
Bu örnek politikayla yaklaşık 6 aya yayılan 20 civarı geri dönüş noktanız oluyor ve deduplikasyon sayesinde bu, tam yedek boyutunun sadece birkaç katı yer kaplıyor.
Geri Yükleme
- Tam VM geri yükleme: Proxmox VE'de PBS storage'ına tıklayıp yedeği seçin ve Restore deyin. Live-restore seçeneğiyle VM, geri yükleme sürerken başlatılabiliyor.
- Tek dosya geri yükleme: File Restore ile yedeğin içine göz atıp tek bir dosyayı yada klasörü indirebiliyorsunuz; bütün VM'i geri yüklemeye gerek kalmıyor.
- Test edin: Hiç geri yüklenmemiş bir yedek, çalıştığı kanıtlanmamış bir yedektir. Ayda bir rastgele bir VM'i test ortamına geri yükleyin.
3-2-1 Kuralı ve Uzak Kopya
İyi bir yedekleme stratejisi verinin 3 kopyası, 2 farklı ortamda ve 1 tanesi farklı bir lokasyonda olmasını önerir. PBS'te bunu sağlamanın en kolay yolu ikinci bir PBS kurup sync işiyle yedekleri oraya çekmek. İkinci PBS'te önce Configuration → Remotes ile ana PBS'i ekleyin (adres, kullanıcı, şifre, parmak izi), sonra sync işini oluşturun:
# ikinci (uzak) PBS'te: ana PBS'ten her gün çek
proxmox-backup-manager sync-job create ana-sync --remote ana-pbs \
--remote-store store1 --store uzak1 --schedule dailyUzak PBS ana sunucudan veriyi kendisi çektiği için (pull), ana sunucu ele geçirilse bile uzaktaki kopyayı silemiyor. Bunun yanında PBS 4.x ile S3 uyumlu nesne depolamayı datastore olarak kullanabilir, isterseniz teyp (LTO) kütüphanelerine de yedek alabilirsiniz.
Güvenlik Önerileri
- 8007 portunu sadece Proxmox VE sunucularınıza ve yönetim IP'nize açın.
- root hesabında iki adımlı doğrulamayı (TOTP veya WebAuthn) etkinleştirin.
- Her Proxmox VE kümesi için ayrı kullanıcı yada API token kullanın, izinleri datastore bazında verin.
- İstemci taraflı şifrelemeyi açın ve anahtarı ayrı bir yerde saklayın.
- Uzak kopyayı pull yöntemiyle alın ve uzak PBS'e ana sunucudan erişim vermeyin.
Sık Karşılaşılan Sorunlar
| Belirti | Olası sebep | Çözüm |
|---|---|---|
| Proxmox VE'de "fingerprint" hatası | Parmak izi yanlış veya sertifika yenilendi | cert info ile yeni parmak izini alıp storage ayarını güncelleyin |
| permission denied (403) | Kullanıcıya datastore izni verilmemiş | ACL'i kontrol edin, gerekli rolü ilgili datastore yoluna verin |
| Datastore doldu | Prune çalışıyor ama garbage collection çalışmıyor | GC zamanlamasını kontrol edin, elle bir kez başlatın |
| Yedekler ve GC çok yavaş | HDD datastore, metadata cache yok yada yavaş ağ | SSD veya ZFS special device ekleyin, ağı kontrol edin |
| Verify hatası | Disk sorunu yada bozuk chunk | Disk sağlığını (SMART, zpool status) kontrol edin, etkilenen VM'den yeni yedek alın |
VECDC ile Proxmox Backup Server
Küçük bir ortamda PBS'i kendiniz kurabilirsiniz, ama çok sayıda host, uzun saklama süreleri ve uzak kopya gereken ortamlarda doğru tasarım çok önemli. Proxmox Backup Server danışmanlık hizmetimizle donanım seçiminden saklama politikalarına, uzak senkrondan geri yükleme testlerine kadar kurulumu birlikte yapıyoruz. Proxmox VE tarafı için Proxmox danışmanlık hizmetimize de bakabilirsiniz.
Yedek sunucusu için dedicated sunucularımız 24 saat içinde teslim ediliyor. Lokasyonu sipariş sırasında seçebildiğiniz için uzak kopya PBS'ini ana altyapınızdan farklı bir lokasyona koyarak 3-2-1 kuralını kolayca sağlayabilirsiniz. Proxmox'a yeniyseniz Proxmox nedir yazımız da işinize yarar.
Sık Sorulan Sorular
Proxmox Backup Server ücretsiz mi?
Evet. Proxmox Backup Server açık kaynaktır ve tüm özellikleriyle ücretsiz kullanılabilir. Ücretli abonelik, test edilmiş enterprise güncelleme deposu ve resmi destek için isteğe bağlıdır; abonelik olmadan no-subscription deposundan güncelleme alınır.
Proxmox Backup Server, Proxmox VE ile aynı sunucuya kurulur mu?
Teknik olarak mümkündür ama önerilmez. Sunucu bozulursa veya fidye yazılımı bulaşırsa yedekler de kaybolur. Yedekleri her zaman ayrı bir fiziksel sunucuda, mümkünse ek olarak farklı bir lokasyondaki ikinci bir sunucuda tutun.
Sanal makine dışındaki Linux sunucular da yedeklenebilir mi?
Evet. proxmox-backup-client aracıyla fiziksel veya başka bir platformda çalışan Linux sunucuların dosya sistemlerini de aynı datastore'a, aynı deduplikasyon ve şifreleme özellikleriyle yedekleyebilirsiniz.
Şifreleme anahtarını kaybedersem ne olur?
İstemci taraflı şifreleme kullanıyorsanız anahtar olmadan yedekler geri yüklenemez; Proxmox dahil kimse bu verileri açamaz. Bu yüzden anahtarı ve kağıt yedeğini Proxmox VE kümesinin dışında, güvenli bir yerde saklamak çok önemlidir.
Kısacası
Proxmox Backup Server, Proxmox VE kullanan herkes için artımlı, deduplikasyonlu ve şifreli yedeklemeyi ücretsiz sunan güçlü bir çözüm. Ayrı bir sunucuya kurun, yedekli disk kullanın, ayrı bir yedek kullanıcısıyla bağlayın, prune/GC/verify işlerini zamanlayın ve uzak bir kopya ile 3-2-1 kuralını tamamlayın. Bir de geri yükleme testlerini ihmal etmeyin. Kurulumda takıldığınız birşey olursa bize yazın.